Jongeren zijn niet moe, maar overvol

Van ruis naar richting

Jongeren zijn vaak niet moe, maar overvol. Hoe help je een jongere die vastloopt in de verwachtingen van de buitenwereld? Soms is één zin genoeg om de koers te herstellen en de herrie van buitenaf te dempen.

Jongeren zijn vaak niet moe, maar overvol

Veel jongeren zijn niet moe van het doen, maar moe van het ‘moeten’. In hun hoofd strijden honderd stemmen om voorrang: de oordelen van vrienden, de druk op school, het perfecte plaatje op Insta, en de verwachtingen van thuis. Alles vraagt aandacht, alsof alles even urgent is. En dat ene appje waar je ‘nog even’ op moet reageren, blijft de hele avond openstaan. Het resultaat is een coachee die op slot zit. Te veel sociale ruis, te weinig eigen grond.

In coaching kan het gesprek dan al snel gaan over planning of keuzestress. Maar de werkelijke vraag ligt dieper: “Waar sta jij eigenlijk voor, als er even niemand iets van je verwacht?”

Als de woorden niet van henzelf zijn

Op dat moment blijkt vaak dat de taal ontbreekt. Niet omdat de jongere niet diep genoeg gaat, maar omdat de woorden die worden gebruikt van buitenaf komen. Er wordt gesproken in clichés, of in antwoorden die vooral sociaal wenselijk zijn.

Een persoonlijk motto is geen quote

Daar begint de zoektocht naar een persoonlijk motto. Een motto is voor een jongere geen hippe quote voor op een poster, maar een klein, stevig houvast. Een zin om zichzelf toe te fluisteren op het moment dat het spannend wordt, of wanneer de mening van een ander weer de overhand dreigt te nemen.

Praten over zulke thema’s kan al snel in het hoofd blijven hangen. Juist daarom werkt het vaak beter om iets te doen wat je kunt vastpakken. Het kaartspel Mijn persoonlijke motto helpt daarbij: kaarten pakken, omdraaien, wegleggen. Je kunt het in één sessie inzetten (1-op-1 of in een groep) om samen toe te werken naar één zin en één concrete oefensituatie voor de week erna. Zo ontstaat er afstand tot de stem die overal iets van vindt. Stap voor stap valt de ruis weg, en blijft er een zin over die klopt. En meestal zie je het meteen: er komt rust en er komt een zin.

Een goed motto hoeft niet mooi te zijn

Een goed motto hoeft niet mooi te zijn. Het moet echt zijn. Het is het verschil tussen een jongere die meewaait met elke wind, en een jongere die, ook als het lastig wordt, weet waar de eigen lijn ligt. Het is die ene zin die helpt herinneren wie je bent, juist wanneer de wereld iets anders van je vraagt.

Het motto is een kompas, geen eindpunt

En dát is waarom een persoonlijk motto niet stopt bij het vinden van de juiste woorden. Het gaat erom dat een jongere die zin kan gebruiken zodra de ruis weer binnenkomt. Niet als perfecte afspraak met zichzelf, maar als een kompas op lastige momenten.

Daarom maak je het meteen praktisch. Koppel het motto aan één mini-actie voor de komende week: “Wanneer ga je dit oefenen?” Zo blijft het niet bij inzicht, maar wordt het iets wat je kunt doen en volhouden.

Bekrachtig wat er al is

Om dat fundament verder te bekrachtigen, kunnen de Krachtkaarten voor jongeren zichtbaar maken wat de jongere al in huis heeft. Waar het motto de koers aangeeft, laten krachtkaarten zien: hiermee kan ik het ook dragen.

Wanneer pak je welke kaarten?

Soms blijkt dat tijdens het proces emoties en behoeften nog te veel door elkaar lopen. In die gevallen bestaan er kaarten voor de jongere, die:

• Emoties en behoeften niet kan scheiden → Gevoels- en behoeftekaarten
• Het zelfbeeld wil verstevigen → Krachtkaarten
• Vastloopt in de ruis van anderen → Mijn persoonlijke motto