Gedrag is zelden het beginpunt

Gedrag is zelden het beginpunt

Voor coaches die willen werken met wat er gebeurt vóór gedrag zichtbaar wordt, sluit de training Zelfmeesterschap via neurowetenschap hier direct op aan. Je werkt met de laag waarin overtuigingen, gevoelens en automatische reacties samenkomen, en leert hoe je cliënten helpt om dat moment te herkennen waarin er wél iets te kiezen valt.

In coaching lijkt gedrag vaak het meest zichtbare startpunt. Iemand zegt ja waar hij eigenlijk nee bedoelt, neemt verantwoordelijkheid die niet van hem is of merkt dat hij structureel over zijn eigen grenzen heen gaat.

Dat gedrag kun je benoemen en analyseren. Je kunt onderzoeken wat iemand anders zou kunnen doen, welke woorden beter passen of hoe iemand zich steviger kan opstellen. Toch merk je regelmatig dat het daar niet echt verandert.

Niet omdat iemand het niet begrijpt, maar omdat het gedrag zelf niet het begin is.

Tegen de tijd dat iemand reageert, is er al van alles gebeurd. Vaak zo snel dat het nauwelijks opvalt. Een gedachte die automatisch opkomt, een gevoel dat daar direct op volgt en een spanning die maakt dat iemand teruggrijpt op wat vertrouwd is.

In die zin is gedrag zelden het startpunt, maar eerder het eind van iets wat zich daarvoor al heeft afgespeeld.

Waar het lastig wordt om bij jezelf te blijven

Voor veel cliënten zit de uitdaging niet in het begrijpen van wat er gebeurt, maar in het herkennen van het moment waarop het gebeurt. Het gaat zo snel dat het voelt alsof er geen keuze is. Alsof het al besloten is voordat iemand er bewust bij stil kan staan.

Dat is precies waar het vaak misgaat.

Niet omdat iemand niet wil veranderen, maar omdat er geen ruimte wordt ervaren tussen wat iemand voelt en wat iemand doet. Alles volgt elkaar direct op, waardoor het gedrag als vanzelfsprekend voelt.

De rol van spanning in het moment

Wat daarin een belangrijke rol speelt, is spanning. Niet altijd zichtbaar of groot, maar wel aanwezig. Spanning die ontstaat omdat iemand iets wil voorkomen, bijvoorbeeld conflict, afwijzing of het gevoel dat hij iemand teleurstelt.

Die spanning zorgt ervoor dat iemand sneller teruggrijpt op wat vertrouwd is. Op gedrag dat eerder heeft gewerkt, ook al werkt het nu niet meer.

En juist daar zie je vaak dat een kwaliteit doorschiet. Iemand die betrokken is, wordt te verantwoordelijk. Iemand die zorgvuldig is, gaat overmatig afwegen. Wat ooit een kracht was, wordt iets wat iemand vastzet.

Het moment waarop er wél iets te kiezen valt

Verandering ontstaat niet door iemand simpelweg ander gedrag aan te leren. Het begint bij het zichtbaar maken van dat ene moment waarop de automatische reactie nog geen vaststaand feit is.

Dat moment is klein en vaak moeilijk te grijpen. Het zit in wat iemand voelt voordat hij iets doet. In de spanning die kort opkomt, in de neiging om snel te reageren of in de gedachte die automatisch voorbijschiet.

Wanneer een cliënt dat moment begint te herkennen, ontstaat er ruimte. Niet groot, maar genoeg om iets anders te proberen.

Werken met wat er al is

In coaching betekent dit dat je niet alleen kijkt naar wat iemand doet, maar vooral naar wat eraan voorafgaat. Waar begint het? Wat merkt iemand op in zichzelf? Wat gebeurt er voordat het gedrag zichtbaar wordt?

Door daar aandacht aan te geven, verschuift het gesprek vanzelf. Je hoeft minder uit te leggen en minder te sturen, omdat de cliënt zelf begint te zien wat er speelt.

Dat maakt het ook praktischer. Niet omdat je een techniek toepast, maar omdat iemand leert om in het moment zelf iets op te merken en daar iets anders mee te doen.

Wil je hier dieper mee werken in je coaching?

In de training Zelfmeesterschap via neurowetenschap werk je precies met deze laag. Je leert hoe overtuigingen, gevoelens en automatische reacties samen gedrag vormen, en hoe je cliënten helpt om dat moment te herkennen waarin er wél iets te kiezen valt.

Tot slot

Zelfmeesterschap gaat niet alleen over het zeggen van nee, maar over het bewust herkennen van het moment waarop je geneigd bent automatisch ja te zeggen en daarin een bewuste, gekozen reactie te ontwikkelen.

En misschien zit daar wel de echte beweging. Niet in het veranderen van het gedrag achteraf, maar in het opmerken van wat eraan voorafgaat.

Want precies daar ontstaat ruimte om een andere keuze te maken.

Interesse? Klik hier voor meer informatie op de productpagina